در مواردى هم كه تفاصيل صحيح جريان‌هاى مدفون و ناشناختهء تاريخ عبرت آموز اقوام و پيامبران و امّت‌ها را بر مىشمارد ، در اين باره اين جهت بسيار تأكيد مىشود كه اين منقولات تاريخى وحيانى ، موضوع شناخت پيامبر و معاصران و مخالفان وى نبوده است : تِلْكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيها إِلَيْكَ ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ . « 1 » به راستى آيا حقايق پنهان در قلب زمان و عصرهاى گذشته را مىتوان با قوهء حدس يا ذكاوت و فراست دريافت ؟ آيا پيامبر شاهد و حاضر آن وقايع بوده است ؟ يا كتابى داشته كه داستان زندگى پيشنيان در آن ثبت بوده است ؟ يا اينكه بايد اين سخنان را - به اعتراف گوينده‌اش - سخن غيب بدانيم ، نه حاصل تلاش و فكر او ؟ وَ كَذلِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ وَ لِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَ لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ « 2 » البته نابخردان و بيماردلانى كه نمىخواهند خرد پسندانه زندگى كنند ، تفسيرهاى هوس آلود خويش را خواهند داشت : وَ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَها فَهِيَ تُمْلى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا . قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . « 3 » بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ . « 4 » سيرهء راستين آيا مىتوان اين فرض جارى در زندگى و عرف مردم را مقبول دانست كه حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلّم سخنان خود را به غيب و حيانى منسوب مىساخت تا موجب نفوذ

--> ( 1 ) هود / 49 . ( 2 ) انعام / 105 . ( 3 ) فرقان / 5 - 6 . ( 4 ) مومنون / 70 .